© tlf. 666 600

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og

endurvenjing í Eysturoy

Tikið stig til tilmælið: Lions Club Eysturoy saman við Heilafelagnum og Giktafelag Føroya

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 2 av 22

INNIHALDSYVIRLIT

1 NIÐURSTØÐA............................................................................................................................................ 3

2 FORMÆLI.................................................................................................................................................. 5

3 INNGANGUR ............................................................................................................................................. 7

3.1 A

RBEIÐSSETNINGUR............................................................................................................................. 7

4 MÁLBÓLKUR............................................................................................................................................ 9

4.1 V

4.1.1 F

4.1.2 V

4.1.3 E

ENJINGARTILBOÐ Í MUN TIL MÁLBÓLK ............................................................................................... 9YRIBYRGJANDI VENJING.................................................................................................................... 10IÐLÍKAHALDSVENJING..................................................................................................................... 10NDURVENJING.................................................................................................................................. 10

5 ARBEIÐSHÁTTUR.................................................................................................................................. 12

5.1 V

5.2 S

5.3 D

5.4 K

ERKÆTLANARBÓLKUR..................................................................................................................... 12AMRØÐUR ........................................................................................................................................ 12ÁTATILFAR ...................................................................................................................................... 12ARMAR ............................................................................................................................................ 13

6 FÓLKAGRUNDARLAG......................................................................................................................... 14

6.1.1 F

6.1.2 V

YRIBYRGJANDI VENJING.................................................................................................................... 14IÐLÍKAHALDS- OG ENDURVENJING ................................................................................................... 14

7 ÚRSLIT AV KANNING........................................................................................................................... 14

7.1 S

7.2 A

7.3 V

7.4 F

TARVSFÓLK...................................................................................................................................... 14VVARANDI....................................................................................................................................... 14ENJINGARAMBOÐ............................................................................................................................. 14LUTNINGUR ...................................................................................................................................... 14

8 UPPSKOT TIL SKIPAN.......................................................................................................................... 14

8.1 S

8.2 V

8.2.1 S

8.2.2 G

8.2.3 V

8.2.4 F

8.2.5 V

8.2.6 M

TARVSFÓLK...................................................................................................................................... 14ENJINGARHØLIR............................................................................................................................... 14TÓRI SALUR...................................................................................................................................... 14AMLA FYSIOTERAPIIN, ERGOTERAPIIN OG SVIMJIHYLURIN .............................................................. 14ENJINGARAMBOÐ............................................................................................................................. 14LUTNINGUR ...................................................................................................................................... 14ENJINGARTILBOÐIÐ .......................................................................................................................... 14ATTILBOÐ Á EYSTUROYAR RØKTAR- OG ELLISHEIMI ...................................................................... 14

9 BÚSKAPARLIG GREINING................................................................................................................... 14

10 KELDULISTI............................................................................................................................................ 14

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 3 av 22

1 Niðurstøða

Hetta tilmælið viðger íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í

Eysturoy. Umframt at hava tilboð til fólk, ið ynskja fyribyrgjandi venjingar, verður dentur

lagdur á viðlíkahalds- og endurvenjingartilboð til sjúklingar, ið eru raktir av m.a. apopleksi,

morbus bechtrew, parkinson, sclerose og gikt. Tilboðið fevnir um persónar yvir 18 ár.

Tilmælið er skrivað av Virkisráðgeving eftir umbøn frá Lions Club Eysturoy saman við

Heilafelagnum og Giktafelagnum.

Tilmælt verður at tilboðið skal umsitast, samskipast og útbjóðast av Eysturoyar Røktar- og

Ellisheimi í Runavík. Tilboðið skal skipast sum ein 3 ára royndarverkætlan. Játtanin til

royndarverkætlanina verður latin til Eysturoyar Røktar- og Ellisheim at umsita, men áteknað

beinleiðis til verkætlanina.

Øll venjingartilboðini, sum málbólkurin umfatar, vera á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi.

Trý starvsfólk verða sett til at røkja tilboðið um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing,

ein fysioterapetur, ein ergoterapeutur og eitt hjálparfólk við heilsufakligari bakgrund. Hesi

starvsfólk koma at arbeiða beinleiðis undir leiðslu av Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi.

Venjingartilboðið skal samskipast av omanfyrinevndu starvsfólkum, og um tørvur er á tí, í

samstarvi við terapeutarnar á ellisheiminum.

Talið á venjingaramboðum á ellisheiminum, er nøktandi til at byrja venjingarnar, men tá

hugsað verður um, at samlaða talið á brúkarum verður munandi hægri, tá nýggja tilboðið

verður sett í verk, er neyðugt at keypa nakað av leysari venjingarútgerð og maskinum.

Viðvíkjandi flutningi, er møguleiki at útbyggja Serflutningstænastuna í Eysturoy, um tørvur

skuldi verði á tí. Tey, ið tekna seg til fyribyrgjandi venjing, syrgja sjálvi fyri flutningi. Tey, ið

tekna seg til viðlíkahalds- og endurvenjing hava møguleika fyri at søkja Almannastovuna um

serflutning.

Búskaparliga metingin vísir, at verkætlanin vil viðføra ein kostnað uppá uml. 1.240.000 kr. pr.

ár. Tilboðið verður heldur ikki heilt ókeypis fyri brúkaran. Í 3 ára royndar tíðarskeiðinum,

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 4 av 22

hava vit valt at hava eitt nýtslugjald á kr. 20 pr. brúkara fyri hvørja venjing. Vit meta, at hetta

vil viðføra, at brúkarin tekur tilboðið meira í álvara.

Samanumtikið vísa nógvar kanningar at slík fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og

endurvenjingartilboð, sum vit viðgera her, er ein góð íløga, sum verður vunnin innaftur við

fylgjandi:

Minkandi tørv á røktarheimsplássum, t.e. at brúkarin klárar seg longri heima sjálvur

fyri seg aftur, og blíva harvið ikki so røktartung, sum tey annars kundu verið.

Harumframt gevur tað hesum málbólki eitt betri og virðiligari lív.

Talan er um eina sonevnda win-win støðu fyri allar partar. Samfelagið vinnur við tað at tey, ið

hava tørv á venjingartilboðnum í hesum tilmæli fáa eitt tilboð, ið mett verður, at tey hava rætt

til. Í longdini sparir hetta samfelagnum fyri pening, við tað at færri gerast so sjúk, at tey tørva

røkt. Málbólkurin í okkara tilmæli vinnur uppá, at tey fáa eitt betri og virðiligari lív við hægri

lívsgóðsku.

Hetta tilmælið er eisini í trá við uppskotið, ið varð samtykt av Løgtinginum 13. mai, um at

seta í gildi fyri Føroyar Sáttmála Sameindu Tjóða frá 13. desember 2006 um rættindi hjá

einstaklingum, ið bera brek.

Fólk, ið eru rakt av eitt nú apopleksi, vilja fáa møguleika fyri at koma skjótari og betri

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 5 av 22

2 Formæli

Seinastu árini hevur ljós verið varpað á tørvin á fyribyrgjandi venjing umframt viðlíkahaldsog

endurvenjing av fólki við førleikatarni í Føroyum. Viðurskiftini hjá hesum bólki er ikki

nøktandi í dag, serliga tá tað snýr seg um intensiva endurvenjing av apopleksiraktum. Aftan á

at deildin E3 á Landsjúkrahúsinum varð niðurløgd, hevur einki beinleiðis

endurvenjingartilboð verið til hendan sjúklingabólk.

Hetta tilmælið er skrivað av Virkisráðgeving í Saltangará eftir umbøn frá Lions Club

Eysturoy, sum saman við Heilafelagnum og Giktafelagnum tók stig til hesa verkætlan.

Tilmælið lýsir ítøkiligt uppskot viðvíkjandi íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-,

viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy.

Tilmælið er skrivað í tøttum samstarvi við Lions Club Eysturoy og við ein verkætlarnarbólk,

samansettur av umboðum fyri avvarandi øki. Við í hesum verkætlanarbólki hava verið Jóhan

Petersen, Lions Club Eysturoy, Ann Hovland, sjúkrarøktarfrøðingur og nevndarlimur í

Heilafelagnum, Anna Petersen, ergoterapeutur og forkvinna í Giktafelag Føroya, Ása

Hanusson, sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari av Heimatænastuni Økið 3, Eydna Justinussen,

sjúkrarøktarfrøðingur og varaleiðari av Heimatænastuni Økið 3, Benadicta S. Ellingsgaard,

fysioterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini, Martha Reyðberg,

ergoterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini og Tordur J. Niclasen,

sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi. Uppgávan hjá hesum

bólki hevur verið at givið góð ráð og fakliga vitan, umframt vegleiðing í arbeiðnum.

Vit skulu eisini takka teimum, ið vit hava gjørt samrøður við: Laila Solmunde, forkvinna í

Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum, Kári Rasmussen, kommunulækni, Sverri Lamhauge,

kommunulækni og Andrias Poulsen, praktiskur samskipari av Serflutningstænastuni í

Eysturoy. Harumframt fólki úr omanfyrinevnda verkætlanarbólki, sum vit hava havt serstakar

samrøður við: Ann Hovland, sjúkrarøktarfrøðingur og nevndarlimur í Heilafelagnum,

Benadicta S. Ellingsgaard, fysioterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini, Ása

Hanusson, sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari av Heimatænastuni Økið 3, Eydna Justinussen,

sjúkrarøktarfrøðingur og varaleiðari av Heimatænastuni Økið 3 og Tordur J. Niclasen,

sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 6 av 22

Tað er okkara vón, at ein játtan verður latin til hesa verkætlan, fyri at venjingartilboðini kunnu

setast í verk í Eysturoynni skjótast gjørligt, og harvið vera við til at betra um viðurskiftini hjá

teimum, ið hava tørv á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 7 av 22

3 Inngangur

Hetta tilmælið hevur til endamáls, at fáa sett í verk tilboð um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og

endurvenjing í Eysturoy. Í løtuni eru tilboðini til hendan málbólk ikki nøktandi í oynni.

Landsstýrismaðurin í Almanna- og Heilsumálum hevur í nøkur ár arbeitt við at gera eina

yvirskipaða ætlan viðvíkjandi endurvenjing til fólk við førleikatarni, og í 2007 tók Almannaog

Heilsumálaráðið stig til at skriva eitt álit um endurvenjing. Tó er einki skipað tilboð um

endurvenjing, sum fevnir um allar Føroyar, komið enn.

Í hesum sambandi tók Lions Club Eysturoy, í november 2008, stig til, saman við

Heilafelagnum og Giktafelagnum, at skriva hetta tilmælið um at seta í verk venjingartilboð til

fólk við førleikatarni umframt tilboð um fyribyrjandi venjingar í Eysturoy. Endamálið við

tilmælinum er at lýsa støðuna hjá einum útvaldum málbólki og koma við einari ítøkiligari

ætlan um venjingartilboð, sum er klárt at seta í verk, um játtan verður latin. Í sambandi við

tilmælið, hevur Lions Club Eysturoy fingið stuðul frá VRG og kommunum í Eysturoy.

Venjingartilboðið skal fevna um fólk, ið hava tørv á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og

endurvenjing. Tørvur er tó á at avmarka málbólkin, soleiðis, at man veruliga kann gera mun.

Umframt at hava tilboð til fólk, ið ynskja fyribyrgjandi venjingar, verður dentur lagdur á

viðlíkahalds- og endurvenjingartilboð til sjúklingar, ið eru raktir av m.a. apopleksi, morbus

bechtrew, parkinson, sclerose og gikt. Tilboðið fevnir um persónar yvir 18 ár.

Tilmælið er grundað á eina kanning, sum Heilafelagið hevur latið gjørt í 2003, og á omanfyri

nevnda álit um endurvenjing fyri fólk við førleikatarni frá 2007.

3.1 Arbeiðssetningur

Í samráð við nevndina í Lions Club Eysturoy er fylgjandi arbeiðssetningur orðaður:

��

Landsstýrismanni og møguliga øðrum, ið kunnu hugsast at stuðla verkætlanini, eitt

gott amboð at taka støðu út frá.

Gera eitt tilmæli, har endamálið er, at lýsa verkætlanina og geva avvarandi

��

AHR. Aktivitetirnir skulu ganga út frá Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi.

Tilmælið verður grundað á kanning, sum Heilafelagið hevur gjørt og greining hjá

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 8 av 22

��

Tilmælið verður handað nevndini í Lions Club Eysturoy í juni 2009, sum síðan letur tilmælið

víðari til avvarandi landsstýrismann.

Tilmælið skal vera so mikið útgreinað, at til ber at taka støðu út frá tí.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 9 av 22

4 Málbólkur

Málbólkurin eru fólk, búðsitandi í Eysturoy, sum eru rakt av m.a. apopleksi, morbus

bechtrew, parkinson, sclerose og gikt - børn undantikin. Harumframt fevnir málbólkurin um

tey, ið ynskja fyribyrgjandi venjingartilboð.

Fyri at vera før fyri at bjóða eitt so munagott venjingartilboð sum gjørligt, er neyðugt at

avmarka málbólkin til omanfyrinevndu sjúklingabólkar.

Í verandi løtu eru almennu tilboðini til okkara málbólk hesi:

Heimahjálp ella pláss á røktarheimi/sambýli

Vitjan av heilsufrøðisligum starvsfólkum

Mat frá røktarheimi/sambýli

Dagtilhald

Fyri nøkrum árum síðan, varð E3 nýtt sum intensiv endurvenjingarstøð við innlegging í

nakrar vikur hvørja ferð. Hetta tilboð er niðurlagt. Á Klaksvíkar Sjúkrahúsið hava fólk, sum

hava havt tørv á miðvísari endurvenjing, verið innløgd í nakrar vikur við jøvnum

millumbilum. Hesin møguleiki er ikki til staðar longur. Enn ber til at senda sjúklingar við m.a.

apopleksi, gikt, parkinson, sclerose og morbus bechtrew á Suðuroyar Sjúkrahús til intensiva

endurvenjing. Fólk úr øllum Føroyum verða send higar eftir ávísing frá lækna ella sjúkrahúsi,

tá seingjarpláss og starvsfólkaorka eru til tað. Sum oftast eru tvey pláss tøk til endamálið. Á

Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi eru 4 pláss tøk til umlætting, sum partvís verða nýtt til

endurvenjing av apopleksi sjúklingum og øðrum hart raktum sjúklingum. Til ber at søkja um

at verða innlagdur til endurvenjing í 3 vikur hvørja ferð.

Umlætting

4.1 Venjingartilboð í mun til málbólk

Av tí at tey, sum hava brúk fyri venjingartilboði í Eysturoy hava ymiskan tørv á venjingum,

hava vit býtt venjingartilboðið upp í tríggjar bólkar, alt eftir støðuna hjá brúkaranum. Hesir

tríggir bólkar, sum verða lýstir niðanfyri, geva eina greiða fatan av málbólkinum.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 10 av 22

Í okkara bólking av venjingartilboðnum, hava vit gjøgnumgangandi valt, at brúkt hugtøkini

fyribyrgjandi venjing, viðlíkahaldsvenjing og endurvenjing.

4.1.1 Fyribyrgjandi venjing

Tilboðið um fyribyrgjandi venjing, er ætlað til tey, sum eru “frísk” og búgva heima. Hesi

tekna seg til tilboðið og møta sjálvi upp til venjing. Mett verður, at hesin bólkur eigur at fáa

bjóða venjingartilboð í minsta lagi 2 ferðir um vikuna, 2 tímar hvørja ferð. Fólk, ið røra seg

javnan, eru í minni vanda fyri at fáa heilsuligar trupulleikar, tí er tað sera týdningarmikið, at

bjóða fyribyrgjandi venjing á jøvnum føti við viðlíkahalds- og endurvenjing.

4.1.2 Viðlíkahaldsvenjing

Tilboðið um viðlíkahaldsvenjing, er ætlað til fólk við førleikatarni, sum eru liðugt viðgjørd,

men hava tørv á venjingum fyri at fyribyrgja aðrar heilsuligar trupulleikar, sum kunnu

standast av førleikatarninum. Tað er sera umráðandi, at fólk við førleikatarni røra seg ella fáa

hjálp til tað. Við at bjóða teimum, ið hava brúk fyri viðlíkahaldsvenjing, eitt tilboð í minsta

lagi 2 ferðir um vikuna, 2 tímar hvørja ferð, kann fyribyrgjast, at hesi missa førleikan fyri

altíð. Viðlíkahaldsvenjingarnar eru tískil við til at spara Sjúkrahúsverkinum nógvan pening, tí

tørvurin fyri at verða innlagdur minkar.

4.1.3 Endurvenjing

Tilboðið um endurvenjing, er ætlað teimum, ið hava verið innløgd vegna álvarsliga sjúku. Her

verður m.a. hugsað um tey, ið eru rakt av apopleksi. Tá ein verður raktur av apopleksi, verður

ein innlagdur á sjúkrahús. Á sjúkrahúsinum fær sjúklingurin bráfeingis hjálp og smávegis

endurvenjing. Í dag verður sera lítil tíð og orka sett av til endurvenjing av apopleksiraktum

fólki. Tá støðan hjá sjúklinginum er stabil, verður hann útskrivaður til gerandisdagin og

sendur heim. Endurvenjingin, sum sjúklingurin fekk , meðan hann var innlagdur, verður ikki

hildin viðlíka, tá hann kemur heim. Einki skipað endurvenjingartilboð er til hendan

sjúklingabólk, hvørki á sjúkrahúsinum ella í heimatænastuni.

Týdningarmikið er við einum miðvísum samstarvi millum tann apopleksirakta, tey avvarandi

og heilsustarvsfólkini. Mett verður, at optimala loysnin hevði verið við intensivari

endurvenjing við serkønari viðgerð, har sjúklingurin verður innlagdur 2 ferðir um árið í

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 11 av 22

umleið 3 vikur í senn. Í tí tíðini sjúklingurin er heima ella á røktarheimi, skal hesin fáa tilboð

um viðlíkahaldsvenjing á jøvnum støði við aðrar sjúklingar við førleikatarni.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 12 av 22

5 Arbeiðsháttur

Í arbeiðinum við tilmælinum, hava vit nýtt fylgjandi framferðarhátt:

5.1 Verkætlanarbólkur

Vit hava frá byrjan arbeitt í tøttum samstarvi við ein verkætlanarbólk, ið er samansettur í

samstarvi

við nevndina í Lions Club Eysturoy. Bólkurin hevur møtt til fundar javnan, síðan arbeiðið við

tilmælinum byrjaði í mars mánaða í ár. Verkætlanarbólkurin hevur givið góð ráð og fakliga

vegleiðing í arbeiðinum.

5.2 Samrøður

Fyri at nema okkum eina nóg breiða vitan innan økið, hava vit gjørt samrøður við viðkomandi

fakfólk, sum í gerandisdegnum hava partvís tilknýtið til okkara málbólk. Spurningarnir, ið

settir vóru, hava havt týdning í staðfestingini, av hvør tørvurin hjá brúkaranum er og í

niðurstøðuni av tilmælinum.

5.3 Dátatilfar

Vit hava m.a. útvegað okkum hagtøl frá Landsjúkrahúsinum og gjørt nýtslu av tí tilfari, sum

finnist á økinum:

Álit um endurvenjing fyri fólk við førleikatarni, AHR november 2007 og

Kanning av viðurskiftum hjá Apopleksiraktum í Føroyum, Dennis Holm, arbeiðsrit nr.6/2003

Harumframt hevur Heimatænastan, Økið 3, funnið okkum tøl á sjúklingum í Eysturoy, sum

hoyra undir málbólkin. Hesi tøl vísa talið á fólki, ið hava tørv á viðlíkahalds- og endurvenjing.

Leggjast skal afturat, at tað er torført, at finna hagtøl yvir endurvenjing og yvir fólk við

førleikatarni í Eysturoy og Føroyum sum heild.

.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 13 av 22

5.4 Karmar

Vit hava kannað og hugt eftir ymiskum hølum í Eysturoy, ið kunnu vera egnaði til

venjingarnar. Niðanfyri er ein listi yvir tey høli, vit hava hugt eftir:

Møgulig venjingarhøli í Eysturoy

Høli Viðmerkingar

Kappróðrarneystið á Glyvrum Ikki nøktandi atkomuviðurskifti og hølið er ov trongt

og lítið

Heimatænastan á Strondum Ov lítil høli

Fimleikahallir í Eysturoy Verða nýttar av skúla í dagtímum og eru tí ikki tøkar,

tá tørvur er á tí

Eysturoyar Røktar- og Ellisheim Sera vælegnað við 4 hølum, sum kunnu leysgevast í

vissan mun: Svimjihylur, gamla fysioterapiin,

ergoterapiin og stóri salur í nýggja bygninginum.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 14 av 22

6 Fólkagrundarlag

Fyri at lýsa talið á fólki, ið hava tørv á venjingartilboðnum, býta vit upp í málbólkarnar:

6.1.1 Fyribyrgjandi venjing

Torført er at koma við einum ávísum tali á teimum, ið kunnu væntast at tekna seg til tilboðið

um fyribyrgjandi venjing. Øll, ið eru frísk og búgva heima kunnu tekna seg til tilboðið. Tey,

sum væntast at tekna seg til hetta tilboð eru eldri fólk, sum sjálvi megna at koma á staðið.

6.1.2 Viðlíkahalds- og endurvenjing

Frá heimatænastuni í Eysturoy, hava vit fingið upplýst, at tað eru 130 sjúklingar, sum hava

tørv á viðlíkahalds- og endurvenjing. Her er talan um sjúklingar við m.a. apopleksi, gikt,

parkinson, sclerose og morbus bechtrew.

Frá sjúkrahúsverkinum hava vit fingið upplýst eitt tal á 1617 fólk í Eysturoy, sum hava verið

innløgd frá 1994 til 2007 við neurologiskum ella reumatologiskum sjúkum. Í meðal er hetta

124 sjúklingar um árið. Takast skal við fyrivarni, at nakrir sjúklingar kunnu hava verið

innlagdir fleiri ferðir. Nógv bendir á, at talið á fólki í Eysturoy, ið hava tørv á viðlíkahalds- og

endurvenjing, er høgt.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 15 av 22

7 Úrslit av kanning

Staðfestast kann, at málbólkurin, ið verður viðgjørdur í tilmælinum, hevur sera breiðan tørv.

Her verður hugsað um tey starvsfólk, ið eru tengd at tilboðnum, avvarandi hjá sjúklingi,

venjingaramboð og flutningur.

7.1 Starvsfólk

Okkara kanning hevur víst á, at tørvur er á í minsta lagi tveimum starvsfólkum til at samskipa

og útbjóða eitt optimalt venjingartilboð til okkara málbólk.

Út frá samrøðum við økisterapeutarnar á Mørkini, er niðurstøðan, at brúk er fyri í minsta lagi

einum fysioterapeuti og einum ergoterapeuti. Um fleiri starvsfólk verða knýtt at skipanini,

verður mælt til, at eitt hjálparfólk við heilsufakligari útbúgving verður sett. Eitt hjálparfólk

stuðlar væl undir arbeiðið hjá fysioterapeutinum og ergoterapeutinum.

7.2 Avvarandi

Viðvíkjandi teimum avvarandi at sjúklingum við førleikatarni, vísir okkara kanning, at tørvur

er á góðum samstarvi millum sjúkling, avvarandi og heilsustarvsfólk. Sum nú er, hava tey

avvarandi mest sum alla ábyrgd viðvíkjandi endurvenjing av t.d. tí apopleksirakta, tá hesin

verður útskrivaður av sjúkrahúsi.

7.3 Venjingaramboð

Út frá samrøðum við økisterapeutarnar á Mørkini, er m.a. tørvur á fylgjandi

venjingaramboðum til at gjøgnumføra nøktandi venjingar:

Rimar

Máttir at liggja á

Teppiflísar

Bóltar – balansubóltar

Stólar at sita á, um ein ikki klárar at gera standandi venjingar

Til hesa venjingar er neyðugt við góðum hølum, alt eftir hvat slag av venjingum talan eru um,

og hvussu stóran venjingarbólk man velur at gera.

Maskinur

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 16 av 22

7.4 Flutningur

AP Bussar tekur sær av praktisku samskipanini viðvíkjandi Serflutningstænastuni í Eysturoy.

Ein avtala er gjørd ímillum AP Bussar og Almannastovuna. Eftir at hava tosað við Andrias

Poulsen, stjóra í AP Bussum, vita vit, at møgulleiki er hjá felagnum at útbyggja tænastuna,

um tørvur skuldi verðið á tí. Í dag eru tveir bussar tøkir til Serflutningstænastuna.

Kravið fyri at nýta Serflutningstænastuna, er, at brúkarin søkir Almannastovuna um

serflutning og hevur fingið játtan.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 17 av 22

8 Uppskot til skipan

Vit tilmæla í hesi verkætlan, at tilboðið um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing skal

umsitast, samskipast og útbjóðast av Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi í Runavík. Tilboðið

skal skipast sum ein 3 ára royndarverkætlan. Játtanin til royndarverkætlanina verður latin til

Eysturoyar Røktar- og Ellisheim at umsita, men áteknað beinleiðis til verkætlanina.

Øll venjingartilboðini, sum málbólkurin umfatar, vera á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi. Tá

tað snýr seg um hart raktar sjúklingar, ið hava tørv á endurvenjing, verða tvey

umlættingarpláss tøk á ellisheiminum til hesar brúkarar. Hesi hava tørv á intensivari venjing

við serkønari viðgerð. Sjúklingurin hevur soleiðis møguleika fyri at verða innlagdur 2 ferðir

um árið í umleið 3 vikur í senn. Í tí tíðini sjúklingurin er heima ella á røktarheimi, skal hesin

fáa tilboð um viðlíkahaldsvenjing á jøvnum støði við aðrar sjúklingar við førleikatarni. Í tí

føri at sjúklingurin ikki hevur møguleika fyri at møta til viðlíkahaldsvenjingarnar, verður

skipað fyri heimavenjing.

Á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi eru sera góðar umstøður og karmar, ið nøkta tørvin hjá

okkara málbólki. Drúgvu royndirnar innan umsiting og breiða toymi av starvsfólki við

fakligari bakgrund er heilt vist ein fyrimunur. Niðanfyri lýsa vit møguleikarnar við m.a.

karmum, starvsfólki og samskipan.

8.1 Starvsfólk

Í fyrstu atløgu verður mælt til, at trý fólk verða sett til at røkja tilboðið um fyribyrgjandi-,

viðlíkahalds- og endurvenjing, ein fysioterapetur, ein ergoterapeutur og eitt hjálparfólk við

heilsufakligari bakgrund. Hesi starvsfólk koma at arbeiða beinleiðis undir leiðslu av

Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi.

Venjingartilboðið skal samskipast av omanfyrinevndu starvsfólkum og um tørvur er á tí, í

samstarvi við terapeutarnar á ellisheiminum. Hendan samskipan fevnir um visitering,

tilrættalegging av venjingum, venjingartíðum, brúk av hølum og verandi amboðum, herundir

møguligt keyp av nýggjari útgerð. Starvsfólkið skal eisini syrgja fyri skjalprógvan, so til ber

at eftirmeta verkætlanina.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 18 av 22

Harafturat skal tíð setast av til at gera kunnandi tilfar um tilboðið, sum síðan verður

marknaðarført gjøgnum t.d. heimatænastuna, sambýlir, dagtilhald og læknaviðtaluhølir.

Í verandi løtu starvast ein fysioterapeutur og tveir ergoterapeutar á Eysturoyar Røktar- og

Ellisheimi. Hesir fevna um øll 70/80 búfólkini á ellisheiminum.

8.2 Venjingarhølir

Til ber at samskipa tilboðið soleiðis, at fýra hølir í bygninginum verða brúkt til endamálið.

8.2.1 Stóri salur

Stóri salurin, sum er partur av nýggjara bygninginum, er sera vælegnaður til fyribyrgjandi

venjingar, sum fevnir um tann “fríska” heimabúgvandi brúkaran. Egin inngongd er til stóra

salin, so hetta merkir, at tað ikki kemur at órógva tey, sum búgva fast á ellisheiminum í alt ov

stóran mun.

8.2.2 Gamla Fysioterapiin, Ergoterapiin og Svimjihylurin

Orsøkin til at hesi trý høli verða tikin undir einum er, at hølini liggja lið um lið. Hetta er sera

praktiskt, tá hugsað verður um at flyta fólki ímillum ymisku sløgini av venjingum alt eftir

tørvi hjá tí einstaka. Hesi høli eru fyrst og fremst ætlaði teimum, ið hava tørv á viðlíkahaldsog

endurvenjingum. Svimjihylurin er væl útgjørdur við øllum tí, sum brúk er fyri, tá talan er

um at bjóða eina nøktandi venjing til okkara málbólk.

8.2.3 Venjingaramboð

Sum nevnt omanfyri í broti 6.1.3 er nóg mikið av venjingaramboðum á Eysturoyar Røktar- og

Ellisheimi til at byrja venjingarnar, sum okkara málbólkur hevur tørv á. Neyðugt er tó við eini

góðari samskipan millum fysio- og ergoterapiina á ellisheiminum og nýggja tilboðið, soleiðis

at hetta ikki órógvar dagligu arbeiðsgongdina á ellisheiminum.

Tá hugsað verður um, at samlaða talið á brúkarum verður munandi hægri tá nýggja tilboðið

verður sett í verk, er neyðugt at keypa nakað av leysari venjingarútgerð/maskinum.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 19 av 22

8.2.4 Flutningur

Viðvíkjandi flutningi til og frá venjing, mæla vit til at tað verður skipað á fylgjandi hátt:

Tey, ið koma til fyribyrgjandi venjing syrgja sjálvi fyri flutningi

Almannastovuna um at koma undir Serflutningstænastuna í Eysturoy.

Tey, ið koma til viðlíkahaldsvenjing hava møguleika fyri, um tørvur er á tí, at søkja

Eysturoy, men eru tó noydd at søkja hetta tilboð.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 19 av 22

8.2.4 Flutningur

Viðvíkjandi flutningi til og frá venjing, mæla vit til at tað verður skipað á fylgjandi hátt:

Tey, ið koma til fyribyrgjandi venjing syrgja sjálvi fyri flutningi

Almannastovuna um at koma undir Serflutningstænastuna í Eysturoy.

Tey, ið koma til viðlíkahaldsvenjing hava møguleika fyri, um tørvur er á tí, at søkja

Eysturoy, men eru tó noydd at søkja hetta tilboð.

Tey, ið koma til endurvenjing verða flutt til og frá venjing við Serflutningstænastuni í

8.2.5 Venjingartilboðið

Venjingartilboðið verður skipað í trimum bólkum, sum víst niðanfyri:

Venjingartilboð til málbólkin

Bólkar Optimal loysn

Fyribyrjandi venjing 2 venjingar um vikuna, 2 tímar hvørja ferð (hesi skulu vera

sjálvhjálpin)

Viðlíkahaldsvenjing 2 venjingar um vikuna, 2 tímar hvørja ferð

Endurvenjing Innlegging 2 ferðir um árið, 3 vikur hvørja ferð, við intensivari

endurvenjing við serkønari viðgerð.

Restina av árinum tilboð um viðlíkahaldsvenjing

8.2.6 Mattilboð á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi

Á Ellisheiminum kunnu øll keypa eitt matarkort til kafeteria í nýggjara bygninginumi. Hetta

er galdandi bæði fyri vitjandi og brúkarar av dagtilhaldinum. Bólkar mugu tó siga frá

frammanundan. Brúkarin fyllir pening á kortið, sum síðan verður brúkt í kafeteria.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 20 av 22

9 Búskaparlig greining

Í hesum partinum vísa vit á metta fíggjarliga tørvin, fyri at seta tilboðið í verk. Fíggjarliga

metingin byggir á, at tað í meðal eru 50 brúkarar, ið nýta tilboðið regluliga, hóast okkara

málbólkur í løtuni fevnir um 120 – 130 brúkarar (smb. tølum frá AHR).

Okkara útgangsstøði er, at tilboðið verður rikið út frá Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi. Í

samráð við leiðsluna á heiminum, hava vit ikki mett, at neyðugt er við íløgum, fyri at byrja

tilboðið. Tó hava vit sett nakað av peningi av til venjingaramboð, grundað á, at tað kann

væntast at amboðini, ið heimið longu eigur, slítast skjótari, vegna øktu nýtsluna, sum tilboðið

viðførir.

Meting av árligum rakstrarútreiðslum

Pr. mnð

Pensjón pr.

mnð. Kostn. pr. ár

Búpáss á Røktar- og Ellisheiminum -

Fysioterapeutur Lønarstig 25 21.785,50 3.442,11 302.731

Ergoterapeutur Lønarstig 25 21.785,50 3.442,11 302.731

Hjálparfólk við fakligari bakgrund Lønarstig 25 21.785,50 3.442,11 302.731

Arbeiðsmarknaðaravgjøld (3,37%) 31.301

Flutningur 100.000

Umsitingarkostnaður (telefon, skrivstovuhald v.m.) 10.000,00 120.000

Viðlíkahald og dagføring av útgerð: 5.000,00 60.000

El- og Oljunýtsla (svimjihylur v.m.) 50.000

Marknaðarføring: Ger av kunningartilfari 40.000

Annað 50.000

Samlaðar útreiðslur pr. ár 1.359.494

Brúkarainntøkur: Venjing/mnð. á kr. Inntøka pr. ár

50 brúkarir 4 20 40.000

50 brúkarir 8 20 80.000

Inntøkur frá brúkarum pr. ár 120.000

Netto rakstrarútreiðslur pr. ár: kr. 1.239.494

Út frá talvuni omanfyri, síggja vit, at tilboðið er mett at kosta uml. 1.240.000 kr. pr. ár.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 21 av 22

Eitt røktarheimspláss kostar uml. kr. 475.000 pr. ár. Við at seta størri fokus á fyribyrgjandi-,

viðlíkahalds- og endurvenjing, kann tað gerast eitt mál at spara 3 røktarheimspláss pr. ár, fyri

at tilboðið skal gerast nøktandi. Aðrar sparingar eru eisini við tað at fólk, ið brúka tilboðið,

verða lættari at røkja, og tí kunnu frígeva persónligar ressursir og harvið eisini minni

lønarkostnaðir.

Nógvar kanningar staðfesta, at góð venjingartilboð, sum m.a. eru viðgjørd í hesum tilmæli, og

sum ætlanin er at seta í verk á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi, eru ein góð íløga, sum

viðførir minni heilsukostnaðir fyri tað almenna og betri lívsgóðsku fyri tann einstaka.

Tilmæli um íverksetan av tilboði um fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og endurvenjing í Eysturoy

___________________________________________________________________________

Síða 22 av 22

10 Keldulisti

1. Almanna- og Heilsumálaráðið,

2. Dennis Holm,

3. Karl-Gerhard Hem og Marit Hoem Kvam,

behov

4. Samrøður:

Laila Solmunde, forkvinna í Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum

Kári Rasmussen, kommunulækni

Sverri Lamhauge, kommunulækni

Andrias Poulsen, praktiskur samskipari av Serflutningstænastuni í Eysturoy

Ann Hovland, sjúkrarøktarfrøðingur og nevndarlimur í Heilafelagnum

Benadicta S. Ellingsgaard, fysioterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini

Tordur J. Niclasen, sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi

5. Verkætlanarbólkur:

Jóhan Petersen, Lions Club Eysturoy

Ann Hovland, sjúkrarøktarfrøðingur og nevndarlimur í Heilafelagnum

Anna Petersen, ergoterapeutur og forkvinna í Giktafelag Føroya

Ása Hanusson, sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari av Heimatænastuni Økið 3

Eydna Justinussen, sjúkrarøktarfrøðingur og varaleiðari av Heimatænastuni Økið 3

Benadicta S. Ellingsgaard, fysioterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini

Martha Reyðberg, ergoterapeutur/økisterapeutur á Røktarheiminum Mørkini

Tordur J. Niclasen, sjúkrarøktarfrøðingur og leiðari á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi

6. Heimasíður

Álit um endurvenjing fyri fólk við førleikatarni, november 2007Kanning av viðurskiftum hjá Apopleksiraktum í Føroyum, arbeiðsrit nr.6/2003Nasjonal plan for rehabilitering - kartlegging av, SINTEF Helse august 2005

www.hagstova.fo

www.mbf.fo

www.logting.fo

www.logir.fo

     
   
     
Giktafelagið Føroyar - Íslandsvegur 10C - 100 Tórshavn - tel. 310237
Leita á gikt.fo Send ein teldupost Heim